Gümrük ve Tekel Bakanlığı Müsteşarlık Makamına bağlı olarak 1978 yılında kurulan Gümrük Kontrolörleri Kurulu, 1983 yılında Maliye ve Gümrük Bakanlığının teşkili aşamasında Gümrükler Genel Müdürüne bağlanmıştır. Teşkilat yapılarındaki birleşme ve ayrılmalara paralel olarak Gümrük Kontrolörleri, önce 1993 yılında oluşturulan Gümrük Müsteşarlığı içerisinde Gümrükler Genel Müdürlüğüne bağlı Gümrük Kontrolörleri Başkanlığında denetim görevini ifaya devam etmiş, müteakiben de 08.06.2011 tarihinde yayımlanan 640 sayılı KHK ile oluşturulan Gümrük ve Ticaret Bakanlığı bünyesinde Gümrükler Genel Müdürlüğünde istihdamları öngörülmüştür. Ancak bu durum uzun sürmemiş olup, 17.08.2011 tarihinde yayımlanan 649 sayılı KHK ile 640 sayılı KHK'da değişiklik yapılarak Kontrolörlük kadroları kaldırılmış ve Gümrük Kontrolörlerinin Rehberlik ve Teftiş Başkanlığında Gümrük ve Ticaret Müfettişi unvanı ile denetim görevine devam etmeleri kararlaştırılmıştır.

İhdas edildiği tarihten bugüne kadar, mensubu oldukları teşkilatlar içerisinde yer alan diğer denetim birimleri ile birlikte gümrük ve kaçakçılık suç ve teşebbüsleri ile mücadele eden Gümrük Kontrolörleri, merkezi denetim elemanı olarak bu görevlerini başarı ile yerine getirmişlerdir.

Bu bağlamda Gümrük Kontrolörleri, içerisinde yer aldıkları teşkilatların stratejik hedef ve amaçlarına dayalı, performans esaslı, ilkeli ve tarafsız, şeffaf ve bilgilendirici, etik değerlere sahip, eğitici ve yol gösterici, risk analizlerine dayalı, süreç ve sonuç odaklı, gelişime ve değişime açık, caydırıcı ve önleyici merkezi denetim birimi olarak üzerlerine düşen görevleri layıkıyla yerine getirmeye çalışmıştır.

Verilen görevler doğrultusunda; 1980'li ve 90'lı yıllarda kamuoyunda “hayali ihracat” olarak bilinen ihracat suiistimalleri ile ilgili soruşturmaların önemli bir kısmını yürüten Gümrük Kontrolörleri, 2000'li yıllarda da kamuoyunda Paraşüt, Buffalo, Sis, Puro, Balina, Kartal ve benzeri isimlerle anılan ve gündeme damgasını vuran çeşitli yolsuzluk olaylarının soruşturulmasında yer almış, önemli boyutlardaki hazine kayıplarını önleyerek ilgililer hakkında gerekli yasal adli ve idari işlemlerin yapılmasını sağlamışlardır. Yaptıkları inceleme ve soruşturmalar neticesinde büyük çapta hazine kaybının oluşmasını engellemişlerdir. Son on yıllık dönemde yaklaşık 15.000 adli ve idari nitelikte rapor tanzim etmişlerdir.

300 Milyar dolara dayanan ve yakın gelecekte daha da artması beklenen dış ticaret hacminin ülke menfaat ve hedefleri doğrultusunda dış ticaret politikalarına uygun olarak izlenmesi ve yönlendirilmesinde, risk analizine dayalı firma ve sektör incelemeleri önemli rol oynamaktadır. Başta Çin olmak üzere Uzakdoğu menşeli ithalatların incelenmesine yönelik olarak, Mart 2003 döneminden bugüne kadar, Gümrük Kontrolörlerince değişik sektörlerde 1000'e yakın firma incelemeye alınmış, gerçekleştirilen firma denetimleri neticesinde; yaklaşık 300 milyon YTL civarında noksan alındığı anlaşılan vergi ve bunlara ilişkin para cezası tespit edilmiştir. Sonradan kontrol uygulamalarının temellerini atan Gümrük Kontrolörleri bu denetimlerin etkin ve verimli olarak yürütülmesinde önemli görevler üstlenmiş ve teşkilata öncülük etmişlerdir.

Yürütülen bu inceleme ve soruşturmalar sonucunda; usulsüz işlemleri ve konusu suç teşkil eden fiilleri tespit edilen firmalar hakkında gereken adli ve idari müeyyidelerin tatbiki sağlanarak haksız rekabetin önlenmesi ve kaçakçılıkla mücadele yönünden önemli mesafeler alınmış, ayrıca yükümlülerin gümrük ve dış ticaret mevzuatı konusunda bilgilenmeleri temin edilerek yasal olmayan ticarete yönelimleri engellenmeye çalışılmıştır.Gümrük politikalarının belirlenmesi kapsamında çeşitli kanun, yönetmelik ve benzeri mevzuat hazırlama komisyonları ile Müsteşarlığımızın insan kaynaklarının gelişimi için organize edilen eğitim faaliyetlerinde aktif bir şekilde görev almaya devam etmiştir.

Yine; gümrük uygulamaları ile ilgili olarak ulusal kurumlarla yapılan birçok toplantı ile twinning gibi uluslararası çalışmalarda Gümrük Kontrolörleri teşkilatımız başarıyla temsil etmiştir.

Gümrük Kontrolörleri, yalnızca denetleme, teftiş, sonradan kontrol, soruşturma ve rehberlik görevlerini ifa etmekle kalmayıp, üyeleri arasında ortak sosyal, ekonomik, dinlenme, kültürel ve mesleki ihtiyaçlarını karşılamak, yardımlaşmayı sağlamak, bilimsel araştırmalar yapmak ve yayınlamak amacıyla 1992 yılında Gümrük Kontrolörleri Derneğini kurmuşlardır. Derneğimizce gümrük, kaçakçılık ve dış ticaret mevzuatı ile görevde yükselme eğitimleri konularında kaynak niteliğinde 31 adet kitap yayınlanmıştır. Ayrıca, Gümrük Camiasında süreli yayın konusundaki boşluğu doldurmak amacıyla 1994 yılının Nisan ayında “Gümrük Dünyası” isimli dergi yayın hayatına kazandırılmış ve bugün itibariyle 70. sayısına ulaşmıştır.

Ülke menfaatlerine, kamu yararına, kazanılmış haklara aykırı olmayan her türlü yeniliğin ve düzenlemenin, bilginin, emeğe saygının, etkin ve verimli bir kamu yönetimi anlayışının yanında yer alan, kurulduğu tarihten bu yana üzerine düşen görevleri samimiyetle, iyiniyetle ve gerçekten büyük bir özveri ve azimle yerine getiren, gümrük teşkilatında pek çok konuda gelişimin ve değişimin öncüsü olan Gümrük Kontrolörleri; üzerlerine düşen görevlerin her geçen gün artmakta olduğunun bilincinde olarak, denetim görevlerini etkin, fonksiyonel ve toplam kalite yönetimi anlayışı içerisinde yerine getirmeye devam etmiştir.

Ancak, 17.08.2011 tarihi itibarıyla, onur ve şerefle taşınan Gümrük Kontrolörlüğü unvanı, bir o kadar onurlu ve şerefli bir unvan olan Gümrük ve Ticaret Müfettişliği unvanı ile değiştirilmiş bulunmaktadır.

Bugün artık Gümrük Kontrolörlüğü unvanı kullanılmamaktadır. Ancak bu, Gümrük Kontrolörlüğünün kazandırdığı denetim elemanlığı misyonunun sona ermiş olduğu anlamına gelmemektedir. Aksine sahip olduğumuz misyon ve vizyonun, Gümrük ve Ticaret Müfettişliği unvanı altında devam etmekte olduğunu düşünmekteyiz.

Bugün itibarıyla, Gümrük ve Ticaret Müfettişi unvanı altında sahip olduğumuz tüm enerjimizi mesleğimizi daha iyi icra etmek için kullanmak istemekte, aynı unvanı taşıdığımız tüm meslektaşlarımızın da aynı amaç çerçevesinde hareket edeceklerini ve ülke yararı için iyi ve doğru olanın etrafında birleşeceklerini bilmekte ve buna inanmaktayız.

Bu çerçevede; ülkemizin, teşkilatımızın ve mesleğimizin daha iyi noktalara taşınmasında üzerimize düşen tüm görevleri layıkıyla yerine getireceğimizi, sorumluluktan kaçmayacağımızı camiamız başta olmak üzere kamuoyunun bilgilerine sunuyoruz.

Saygılarımızla,

Gümrük Kontrolörleri Derneği

Yönetim Kurulu