2005 VE 2006 YILLARINA İLİŞKİN MAKROEKONOMİK VERİLER
Coşkun ŞENOL
Gümrük Başkontrolörü
Bülent TUNA
Gümrük Kontrolörü
2006 yılı Türkiye ekonomik verileri incelendiğinde yıl içinde meydana gelen olayların da etkisiyle dönemler itibariyle önemli farklılıkların ortaya çıktığı görülmektedir. Şöyle ki; özellikle AB üyeliği ile ilgili son dönemece girilmesi ve müzakerelerin başlamış olması ile birlikte yılın ilk çeyreğinde ekonomik büyüme hızlanmış, enflasyondaki düşüş beklentisi kuvvetlenmiştir. Öte yandan bu dönem içerisinde hem mali hem de reel olmak üzere önemli miktarda yabancı sermaye girişi gözlemlenmiştir. Öyle ki yabancı sermaye yatırımlarının son yıllarda ülkemiz makro ekonomik verileri üzerindeki dengelerin önemli belirleyicilerinden biri olduğunun unutulmaması gerekmektedir. Ancak yılın ikinci yarısının başladığı dönemde özellikle dış dünya ekonomisinde meydana gelen gelişmelerin de etkisi ile ülkemizde mini bir kriz olarak da adlandırılabilecek bir dalgalanma yaşanmıştır. Bu dönem içerisinde yılın ilk çeyreğinde %13 lere kadar inen kamu iç borçlanma faiz oranları bu dalgalanma ile beraber %23 seviyesine hızlı bir çıkış göstermiştir. Keza bu dönemde dolar kuru 1.30 lardan 1.70 lere doğru hızla yükselmiştir. Sonraki dönemde dalgalanmanın durulması ile beraber döviz kurunda bir gevşeme görülmesine karşın kamu iç borçlanma faiz oranının %21 seviyesinin altına gerilemediği görülmüştür. Diğer taraftan 2001 krizinden sonra sürekli bir ekonomik büyüme yakalanmış ve yaklaşık %7.5'lik bir yıllık büyüme elde edilmiş iken 2006 yılı son çeyreğinde bu %3 lük seviyelere gerilemiştir. Büyüme oranındaki artışın azalması ise %10 lar seviyesindeki işsizliğin azaltılabilmesinde önemli bir engel olarak ortaya çıkmıştır. Ayrıca Türkiye'nin karşı karşıya olduğu en önemli sorunlardan birisi de %13 seviyesindeki reel faizdir. 2007 yılının seçim yılı olması göz önüne alındığında yüksek düzeydeki bu reel faizin azaltılmasının çok da kolay olmayacağı düşünülmektedir.
En önemli makroekonomik verilerden birisi olarak kabul edilen ve Ekonominin tüm sektörlerinde (tarım, sanayi, hizmet) bir yılda üretilen nihai mal ve hizmetler toplamı olarak tanımlanan Gayri Safi Milli Hasıla 2005 yılında 486,4 Milyar YTL olarak hesaplanmışken bu rakamın 2006 yılı sonu itibariyle %9,9 luk bir artış ile 539,9 Milyar YTL ye ulaşması beklenilmektedir.
Kısaca bir ekonomide fiyatlar genel seviyesinin sürekli bir şekilde artması olarak tanımlayabileceğimiz Enflasyon değerlerinin belirlenmesinde genel olarak iki tip fiyat eneksi kullanılmaktadır. Bunlar Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) ve Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE) dir. Bireylerin ortalama tüketim kalıplarını yansıtan bir mal ve hizmet sepetinin aylık dönemler itibariyle fiyat değişimi TÜFE ile ölçülürken, genel olarak yurtiçi üretimden satışa konu olan seçilmiş ürünlerin üretici fiyatlarındaki değişimin bir göstergesi olarak ÜFE değerlendirmeye tabi tutulmaktadır. 2005 yılı sonunda TÜFE 7.72 olarak gerçekleşmiş iken bu oran 2006 yılı sonunda 9.65 olarak gerçekleşmiştir. 2005 yılı sonunda ÜFE 2.66 olarak gerçekleşmiş iken 2006 yılı sonunda önemli bir oranda yükselme göstererek 11.58 olarak gerçekleşmiştir.
2005 yılı sonu itibariyle toplam kamu brüt borç stoku (ki toplam kamu brüt borç stokundan Merkez Bankası Net Varlıkları, Kamu Mevduatı ve İşsizlik Sigortası Fonu Net Varlıklar toplamının çıkartılması halinde toplam kamu net borç stoku değerine ulaşılmaktadır) 348.442 Milyon YTL iken bu rakam 2006 yılı 3. çeyreği itibariyle artış göstererek 365.526 Milyon YTL olarak gerçekleşmiştir. Toplam kamu brüt borç stokunu oluşturan iç borç ve dış borç rakamlarına bakılacak olursa; 2005 yılı sonu itibariyle iç borç 257.535 Milyon YTL iken iç borç toplamı 2006 yılı 3. çeyreği sonunda 263.175 Milyon YTL'ye, dış borç ise 2005 yılı sonunda 90.907 Milyon YTL iken 2006 yılı 3. çeyreğinde 102.350 Milyon YTL'ye ulaşmıştır.
2006 yılı sonu itibariyle GSMH'nın 539,9 Milyar YTL olarak gerçekleşeceği tahmini yanında 2005 yılında GSMH'nın 486,4 Milyar YTL gerçekleştiği dikkate alındığında 2005 yılında toplam kamu brüt borç stakunun GSMH'ya oranı %71.6 iken 2006 yılında bu rakamın yaklaşık tahmini olarak %67.7 olarak gerçekleşmesi beklenmektedir.
2005 yılı ihracat toplamı 73,1 milyar USD olarak gerçekleşmiş iken bu rakam aralık ayı tahmini değeri de dikkate alındığında 2006 yılı için 85,8 milyar USD seviyesinde beklenilmektedir. Keza 2005 yılı toplam ithalat değeri 117,1 milyar USD olarak gerçekleşmiş iken bu rakam yine Aralık ayı tahmini değeri de dikkate alındığında 134,4 milyar USD olarak beklenilmektedir. Bu rakamlara göre 2005 yılı dış ticaret açığı, 44 milyar USD ve ihracatın ithalatı karşılama oranı %62,47 iken 2006 yılı tahmini dış ticaret açığı, 48,6 milyar USD, ihracatın ithalatı karşılama oranı ise %63,8 olarak tahmin edilmektedir.
