32. KURULUŞ YILINDA GÜMRÜKLER KONTROL GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

 

 

Haydar GÖÇER
Gümrükler Kontrol Genel Müdürü

 

2 Temmuz 1975 tarihinde Bakanlık Oluru ile kurulan, 8/4334 sayılı BKK, 178, 485 ve 541 sayılı KHK’lerde görevleri ve statüsü tadat edilen Gümrükler Kontrol Genel Müdürlüğü, Gümrük Müsteşarlığının 5 ana hizmet biriminden biri olup; 1 Genel Müdür, 2 Genel Müdür Yardımcısı, Kontrolörler Başkanlığı, 5 Daire Başkanı ve 16 Şube Müdürlüğünden müteşekkil teşkilat yapısı ve 182 personeliyle hizmetlerini sürdürmektedir.

1. Gümrükler Kontrol Genel Müdürlüğüne Genel Bir Bakış

Gümrük Müsteşarlığının misyon ve vizyonu çerçevesinde yasalardan almış olduğu yetkiye dayanarak üzerine düşen görevleri en iyi şekilde yerine getirmeye çalışan Gümrükler Kontrol Genel Müdürlüğü yürütülen faaliyetlerin; ölçülebilir, açık ve şeffaf olmasını teminen tüm şube müdürlüklerinden her ay düzenli olarak elektronik tablolar halinde cari ay verilerini almaktadır. Bu istatistikî verilerden yola çıkarak Gümrükler Kontrol Genel Müdürlüğü’nce gerçekleştirilen faaliyetlerin rakamsal özeti (özellikle 2006-2007 yıllarında meydana gelen gelişmeler) ile Gümrükler Kontrol Genel Müdürlüğü’nce yürütülen faaliyetlerden bazı kesitler aşağıdaki şekildedir.

Gümrükler Kontrol Genel Müdürlüğü faaliyetlerini iki başlık altında gruplandırmak mümkündür. Bunlar;

A. Taşıt Kontrol ve Takip İşlemleri; TIR, özel kullanıma mahsus kara taşıtları, yabancı plakalı özel ve ticari kullanıma mahsus kara taşıtları ile Konteyner kontrol ve takip işlemleri.

B. Tahakkuk - Tahsilat Kontrol ve Takip İşlemleri; Serbest dolaşıma giriş beyannamelerinin kontrolü, arşivlenmesi ve imha işlemleri, Teşvik işlemleri ve tahsilatın kontrol ve takip işlemleri.

Gümrükler Kontrol Genel Müdürlüğünün teşkilat şeması aşağıda gösterildiği gibidir.

 

1. A. Taşıt Kontrol ve Takip İşlemleri

1.A.1. TIR İşlemleri

Ülkemizde Gümrük Mevzuatı çerçevesinde gerçekleştirilen taşımacılık faaliyetleri içerisinde önemli bir yere sahip olan TIR işlemlerinin kontrolü, takibi, mevzuatının hazırlanması ve Birleşmiş Milletler nezdinde ülkemizin temsili Genel Müdürlüğümüzün ana işlevlerindendir. Genel Müdürlüğümüz 485 sayılı KHK’nin 9. maddesi hükümlerine dayanarak 1975 tarihli Uluslararası TIR Sözleşmesi’nin Ulusal uygulamasını sağlamak amacıyla TIR Uygulama Tebliği, genelge, dağıtımlı yazılar gibi iç mevzuatı hazırlar, söz konusu mevzuatın taşradaki uygulamasının kontrol ve takibini yapar.

2003 yılında TIR işlemlerinin bilgisayar ortamında takibinin sağlanması için TIR/Transit Takip Programı kullanılmaya başlanılmıştır. Bu programa kaydedilen veriler GÜVAS’a dâhil edilmiş olması nedeniyle, TIR Karnesi işlemleri merkezden izlenir hale gelmiştir. Kaçak eşya naklinde kullanılan TIR araçlarına ilişkin bilgiler merkezden sisteme girilmektedir. Böylece, TIR-Transit Takip Programına Onay (tescil) memurları tarafından TIR karnesi veri girişi yapılmak istendiğinde firmanın riskli firma olduğu ve fiziki muayene yapılmasının gerekli olduğu uyarısı gelmektedir.

Diğer taraftan; 1975 TIR Sözleşmesi ve TIR Uygulama Tebliği kapsamında TIR taşımacılığı yapmak isteyen firmalar, Ulaştırma Bakanlığı ile kefil kuruluş olan TOBB’dan alınan yazılar doğrultusunda Genel Müdürlüğümüzce değerlendirilerek tezkiye edilir.

Genel Müdürlüğümüzce 2006 yılı içerisinde toplam;
-133 firma tezkiye edilmiştir.
-107 firmanın adres ve unvan değişiklikleri yapılmış
-33 firmanın ise tezkiyesi iptal edilmiştir.

Gümrük idarelerinde işlem gören ve Genel Müdürlüğümüzce giriş ve çıkış işlemleri TIR Takip Programı üzerinden takip edilen TIR Karne sayıları da yıllar itibariyle artarak 1.000.000 adet giriş ve 1.000.000 adet çıkışa ulaşmış bulunmaktadır. 2006 yılında TIR işlemlerine ilişkin 166.581 YTL, 2007 yılının ilk yedi ayında ise büyük bir sıçrayış ile 1.498.448 YTL tutarında ek tahakkuk gerçekleşmiştir (Tablo: 1)

 

TIR İŞLEMLERİ
Yıllar	İşlem Gören TIR Karnesi Sayısı (Volet 1)	Çakıştırılan Toplam TIR Karnesi (Volet 1-2)	Takibe Alınan TIR Karnesi Sayıları	İdari ve Adli Takibe Alınan TIR Karneleri	Fiz.Kont. Tabii Tut. TIR Karnesi	Tezkiye Edilen Firma Sayısı	Tezkiyesi İptal Edilen Firma Sayısı	Ek Tahakkuk (YTL)
2000	569.173	567.758	1.465	50	*	55	62	13.773
2001	510.530	509.847	742	59	*	29	42	41.379
2002	556.166	516.010	699	11	*	105	10	67.902
2003	724.076	723.764	374	62	*	130	30	114.590
2004	860.049	859.961	121	33	42	114	22	99.598
2005	944.642	944.615	136	30	50	99	91	4.583.781
2006	993.373	993.337	112	12	51	137	30	166.581
2007	440.502	509.841	87	65	83	80	30	1.498.448
TOPLAM	5.598.511	5.625.133	3.736	322	226	749	317	6.586.053

 

Grafik: 1

 

Grafik: 2

 

 

Grafik: 3

 

1.A.2. Özel Kullanıma Mahsus Kara Taşıtları ile Yabancı Plakalı Özel ve Ticari Araçlara İlişkin İşlemler

Turistik Kolaylıklardan yararlanmak suretiyle yurda giren Özel Kullanıma Mahsus Kara Taşıtlarının takip işlemleri Gümrükler Genel Müdürlüğünce yapılmakta iken Müsteşarlık Makamı Onayı ile 16/06/2003 tarihinden itibaren Genel Müdürlüğümüzce yürütülmeye başlanılmıştır. Turistik Kolaylıklardan yararlanmak suretiyle yurda giren Özel Kullanıma Mahsus Kara Taşıtlarının giriş-çıkışlarının etkin takibi, Merkezi Edirne Gümrük ve Muhafaza Başmüdürlüğü’nde bulunan bilgi işlem ünitesi üzerinden Genel Müdürlüğümüzce yapılmaktadır. Söz konusu taşıtların verilen süre içerisinde yurtdışı edilip edilmedikleri bilgisayar ortamında I Sayılı Taşıt Takip Programı üzerinden takip edilir. Kanuni yurtta kalma süresi içerisinde yurtdışı edilmeyen taşıtların akıbeti, İçişleri Bakanlığı ile koordineli olarak araştırılmaktadır.

Turistik amaçla yurda giren özel kullanıma mahsus kara taşıt sayıları itibariyle takibi gerektirir taşıt sayılarında azalmalar gözlenmektedir.

*TURİSTİK AMAÇLI ÖZEL KULLANIMA MAHSUS KARA TAŞITLARI
YILLAR	Yurda Giren ÖKMK Taşıtı (Adet)	Yurttan Çıkan ÖKMK Taşıtı (Adet)	Takibe Alınan Taşıt Sayısı	Takibi Kaldırılan Taşıt Sayısı	Takibi Süren Taşıt Sayısı	Ek Tahakkuk (YTL)
2003	509.282	508.709	629	98	522	2.815
2004	671.627	666.218	619	175	440	15.873
2005	787.435	786.319	519	98	411	37.511
2006	528.673	526.223	*	*	*	131.023
2007	383.757	265.237	*	*	*	88.303
TOPLAM	2.880.774	2.752.706	1.767	371	1.373	275.525

 

 

Grafik: 4

 

 

Grafik: 5

 

 

 

 

 

 

 

 

Grafik: 6

 

Türkiye’ye çeşitli amaçlarla (eğitim, oturma müsaadesi ve belli bir süredeki görevi yerine getirmek gibi) geçici olarak giren veya Triptik Karnesi ile geçici ithali yapılan taşıtlardan yurtdışına çıkarılmadığı anlaşılan taşıtlar için kefil kuruluş (TTOK) nezdinde takibe geçilerek bunlara ilişkin gümrük vergi ve resimleri tahsil edilmektedir.

2003 yılında yurda giren yabancı plakalı ticari araç sayısı 71.726 adet, takibe geçilen araç sayısı ise 1.158 olarak gerçekleşmişken; 2006 yılında yurda giren ticari araç sayısı 112.928 olmuş buna karşın, takibe geçilen araç sayısı 42 adet olarak gerçekleşmiştir

Yapılan denetimler neticesinde suiistimaller azalmış, takibe geçilen araç sayılarında yıllar itibariyle azalış gözlemlenmiştir.

**YABANCI PLAKALI TİCARİ TAŞITLAR					YABANCI PLAKALI ÖZEL TAŞITLAR
YILLAR	Geçici Giriş Karnesi			Taşıt Giriş Çıkış Formu	Yabancı Taşıtlar Geçici Giriş Karnesi
Giren	Çıkan	Takibe Geçilen	Takibe Geçilen	Açılan	Kapatılan	Takibe Geçilen	Süresi Uzatılan	Ek Tahakkuk
2003	71.726	69.772	1.158	3.424	524	325	32	960	103.881
2004	90.391	89.895	154	969	486	302	129	1.125	61.192
2005	120.008	123.365	44	188	479	298	203	950	118.698
2006	112.928	110.748	42	109	438	274	100	1.150	548.800
2007	12.857	14.538	53	67	178	229	143	1.089	272.915
TOPLAM	407.910	408.318	1.451	4.757	2.105	1.428	607	5.274	1.105.486

 

 

 

 

Grafik: 7

 

 

Grafik: 8

 

 

Grafik: 9

 

1.A.3 Konteyner İşlemleri

29.12.1994 tarih ve 22153 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “1972 Konteynerlerle ilgili Gümrük Sözleşmesinin Uygulanmasına Dair Yönetmeliğin 14. Maddesi ile konteyner giriş çıkış işlemlerinin kontrolü ve diğer işlemleri Gümrükler Kontrol Genel Müdürlüğü’nce yürütülmektedir.

Ülkemize girişi yapılan ve sayıları giderek artan, yıllık yaklaşık 3.500.000 adet konteynerin daha etkin takibinin yapılabilmesini, söz konusu konteyner işlemlerinin daha hızlı ve sağlıklı yürütülmesini teminen Konteyner Kayıt numarası ile konteyner muhteviyatı eşyalara uygulanan gümrük işlemlerinin takibine olanak veren bir programa acilen ihtiyaç duyulmaktadır. Bu doğrultuda Gümrükler Genel Müdürlüğü, Gümrükler Muhafaza Genel Müdürlüğü ve Muhabere ve Elektronik Dairesi Başkanlığı ile ortak çalışmalar yapılmıştır. Yürütülen çalışmalar neticesinde Muhabere ve Elektronik Dairesi Başkanlığınca program çalışması başlatılmış olup söz konusu programın bir an evvel sonuçlanması beklenmektedir.

1. B. Tahakkuk - Tahsilât Kontrol ve Takip İşlemleri

1.B.1. Serbest Dolaşıma Giriş Beyannamelerine İlişkin İşlemler

Gümrük İdarelerinde, Serbest Dolaşıma Giriş Rejimi veya bir muafiyet düzenlemesine tabi tutulan eşyaya ilişkin, işlemi yapılan beyannamelerin tamamının 1.nüshası Genel Müdürlüğümüze intikal ettirilir. Genel Müdürlüğümüzce intikal eden beyannameler manüel olarak tek tek kontrole tabi tutulur. Beyannameler üzerinde; hem Türk Gümrük Tarife Cetvelindeki Tarife ve İstatistik Pozisyonu uygulaması yönünden doğruluğu, hem de İthalat Rejimi Kararındaki vergi nispetlerine göre uygunluğu incelenir. Giriş işlemlerinin 4458 Sayılı Gümrük Kanununa ve bu Kanuna dayanılarak çıkartılan Tüzük, Kararname ve Yönetmelik hükümlerine uygunluğuna da bakılır. Gümrük Vergisi, Katma Değer Vergisi, Özel Tüketim Vergisi, Fon ve Anti Damping Vergisi oran ve nispetlerine göre tahakkuk ve tahsilâtın doğru olup olmadığı kontrol edilir. Kontrol sonucunda tespit edilen gelir eksiklikleri takibe alınarak tahsilâtı yapılır. kontrole tabi tutulan beyannameler 5 yıl süreyle muhafaza edilmek üzere arşiv merkezine gönderilir. Son olarak, çeşitli nedenlerle imha harici bırakılan beyannameler hariç 5 yıllık zamanaşımı dolanların imha işlemleri gerçekleştirilir.

Gümrük idarelerinden Genel Müdürlüğümüze intikal eden serbest dolaşıma giriş beyannamelerinden (SDGB); 2006 yılında; 1.735.048 adedinin puantajı yapılmış, 1.276.492 adedi incelemeye tabi tutulmuş, çeşitli sebeplerle 966 adet SDGB’de yapılan tenkitler neticesinde; 14.601.260 YTL gelir eksiği tespit edilmiştir. 2007 yılının ilk 7 ayında ise; 1.480.668 adet beyanname incelemeye tabi tutulmuş, 2.494 adet beyanname tenkit konusu edilmiş ve 24.446.154 YTL gelir eksiği tespiti yapılarak tahakkuk işlemleri gerçekleştirilmiştir. (Tablo: 4)’de de görüleceği üzere 18 kişilik bir muayene memuru ekibi ile özverili çalışmalar neticesinde; tenkit sayıları ile tespit edilen gelir eksiği rakamlarında büyük artış sağlanmıştır.

SERBEST DOLAŞIMA GİRİŞ BEYANNAMELERİNE AİT İŞLEMLER
Yıllar	Gelen ve Puantajı Yapılan SDGB	**Ön İncelemeye Tabi Tutulan SDGB (Adet)	Detaylı İncelenen SDGB (Adet)	Tenkit Edilen SDGB (Adet)	Ek Tahakkuk (YTL)			İmha Edilen SDGB
Vergi Miktarı	Ceza Miktarı	Toplam	Adet	Ton
2001	1.067.519	2.747.261		2.655	3.655.426		3.655.426	908.871	40,0
2002	836.754	1.237.330		1.984	4.529.471		4.529.471	782.451	24,5
2003	1.069.281	1.206.024		1.013	11.755.186		11.755.186	907.022	49,1
2004	1.526.563	1.364.057		283	1.911.162		1.911.162	937.602	51,0
2005	1.825.350	1.289.525		343	2.672.298		2.672.298	938.600	52,5
2006	1.735.048	1.276.492	314.610	966	7.896.011	6.705.249	14.601.260	1.389.805	89,3
2007	1.036.312	1.480.668	60.298	2.494	11.882.539	12.563.615	24.446.154	0	0,0
TOPLAM	9.096.827	10.601.357	374.908	9.738	44.302.094	19.268.864	63.570.958	5.864.351	306,4

 

 

Grafik: 10

 

 

Grafik: 11

 

1.B.2. Tahsilât İşlemleri

Genel Müdürlüğümüz faaliyetleri ile ilgili olarak; yapılan kontroller neticesinde gümrük yükümlülüklerinin tam olarak yerine getirilmediğinin tespit edilmesi halinde, gerekli takibat işlemleri yapılarak, söz konusu amme alacağının tahsili sağlanır. 4458 sayılı Gümrük Kanununun 197 nci maddesine istinaden hiç alınmadığı veya noksan alındığı belirlenen gümrük vergi ve resimleri ve denetim raporları ile intikal ettirilen aynı kapsamdaki gümrük vergi ve resimlerinin tahsilâtı takip edilerek ilgili defterlere işlenmektedir. Ayrıca bu bilgiler aylık toplamları bilgisayara aktarılmaktadır.

Diğer taraftan; Gümrük İdarelerince ithali gerçekleştirilen eşyadan, kanunen fazla alındığı veya yanlışlıkla alındığı tespit edilen vergi ve resimlerden Gümrük Yönetmeliği’nin 665. maddesiyle belirlenen limit üstü iadeleri ve kaldırma işlemleri Genel Müdürlüğümüzce yerine getirilmektedir.

Gümrük Müdürlükleri, müfettiş ve kontrolörler ile Genel Müdürlüğümüz tarafından yapılan denetim ve kontroller neticesinde; hiç alınmadığı veya noksan alındığı tespit edilip, Genel Müdürlüğümüz tarafından takip edilen gelir eksiği ve para cezalarından 2006 yılında 10.672.674 YTL, 2007 yılının ilk 7 ayında ise büyük bir sıçrama ile 15.188.809 YTL tahsilât sağlanmıştır.

TAHSİLÂT, GERİ VERME, KALDIRMA VE TECİL İŞLEMLERİ
Yıllar	Tahsili Sağlanan Vergi ve Fon Miktarı (YTL)	Tahsili Sağlanan Ceza Miktarı (YTL)	Faiz Ve Gecikme Zammı (YTL)	TOPLAM TAHSİLAT	Geri Verme (YTL)	Tecil (YTL)	Tahsil Edilen Tecil Taksiti (YTL)
2000	544.648	677.956	164.454	1.387.058	198.929	22.400
2001	1.000.724	1.076.535	108.030	2.185.289	93.560	600.000
2002	1.126.892	1.593.750	234.611	2.955.253	532.694	0
2003	4.365.389	3.876.560	1.058.423	9.300.372	504.155	0
2004	3.901.221	6.458.765	502.203	10.862.189	1.247.145	0
2005	2.496.801	2.933.996	312.197	5.742.994	0	0
2006	3.904.251	5.731.563	1.036.860	10.672.674	3.377.015	466.800
2007	9.956.470	3.651.224	1.581.115	15.188.809	336.118.105	0	336.118.105
TOPLAM	27.296.396	26.000.349	4.997.893	58.294.638	342.071.603	1.089.200	336.118.105

 

 

Grafik: 12

 

 

Grafik: 13

 

1.B.3. Teşvik İşlemleri

Yatırım Teşvik Belgesi kapsamında ithal edilecek makine ve teçhizatlarla ilgili olarak Gümrük İdarelerimizce yapılacak işlemlerin (Hazine Müsteşarlığı tarafından yayımlanan Yatırımı Teşvik Karar ve Tebliğlerine paralel olarak) düzenlenmesi, yatırım teşvik mevzuatının uygulanmasına yönelik gümrük idarelerinden ulaşan tereddütlerin incelenerek sonuçlandırılması ve gerektiğinde ilgili kurum ve kuruluşların görüşü alınarak bu konuda tasarruflu yazı, genelge veya tebliğ yayımlanması Gümrükler Kontrol Genel Müdürlüğünün görevleri içerisindedir.

Yatırım teşvik mevzuatının ihlali halinde veya Hazine Müsteşarlığınca, herhangi bir nedenle iptal edilen yatırım teşvik belgesi kapsamında gerçekleştirilen ithal eşyasına ilişkin vergi takibatı başlatılır ve ilgili gümrük idaresi nezdinde takip edilir.

 

 

 

 

1.B.4. Genel Müdürlüğümüz Harcamaları ve Yapılan Faaliyetler Neticesinde Gerçekleşen Gelir Miktarı

Genel Müdürlüğümüzce 2006 yılında yürütülen tüm hizmetler; 4.366.024 YTL tutarında bir bütçe (bu tutara, Müsteşarlığımızın diğer birimleri tarafından Genel Müdürlüğümüz için harcanan miktarlar dahil değildir.) ve 190 personel ile toplam 29.389 birim iş günü içinde gerçekleştirilmiştir. Bu tespitleri yapmaktan maksat Genel Müdürlüğümüzün müteakip dönem faaliyetleri değerlendirilirken, geçen zaman içerisinde verimliliğin somut olarak ölçülebilmesine imkân sağlamaktır. Böylece uygulanan politikalar veya dönemsel gelişmelerin etkisi veya başarısı ölçülebilir hale gelecektir.

GENEL MÜDÜRLÜĞÜMÜZCE YILLAR İTİBARİYLE YAPILAN HARCAMLAR İLE FAALİYETLERİ NETİCESİNDE GERÇEKLEŞEN GELİR MİKTARI
YILLAR	AYRILAN ÖDENEK	HARCANAN MİKTAR	EK TAHAKKUK (YTL)			GERÇEKLEŞEN TAKİPLİ TAHSİLÂT
Vergi Miktarı	Ceza Miktarı	TOPLAM
2004	3.135.340	3.008.534	2.087.826	0	2.087.826	10.862.189
2005	4.159.300	3.992.224	7.412.289	0	7.412.289	5.742.994
2006*	4.422.750	4.366.024	8.742.415	6.705.249	15.447.664	10.672.674
2007	4.677.475	2.815.648	13.653.902	12.563.615	26.217.517	15.188.809
TOPLAM	16.394.865	14.182.430	31.896.431	19.268.864	51.165.295	42.466.666

 

Grafik: 14

 

Yukarıdaki rakamları mukayeseli olarak vermekten maksat, müteakip yıllarda üretilen hizmetlerde verimliliğin ölçülebilmesi, açıklık ve şeffaflığın sağlanması ve bir nevi iç denetimin hazırlığının yapılmasıdır.

2. 2006-2007 Yıllarında Gerçekleştirilen Diğer Faaliyetler

a. Coğrafi konumu itibariyle transit geçiş kavşağında bulunan ülkemizde TIR işlemlerine gereken önemin verilebilmesi, risk analizlerinin yapılabilmesi, caydırıcı önlemlerin alınabilmesi ve Birleşmiş Milletler nezdinde TIR Sözleşmesi ile ilgili Uluslararası çalışmalara daha etkin bir şekilde iştirak sağlanabilmesi amacıyla; TIR Transit Takip Şube Müdürlüğü ikiye ayrılarak; TIR Takip ve TIR Sorgulama Şube Müdürlükleri kurulmuştur.

b. TIR işlemlerine bağlı olarak artan idari davalarda Danıştay, İdari ve Bölge İdare Mahkemelerine karşı yapılan savunmalarda daha etkin olunması için Hukuk İşleri Şube Müdürlüğünün görevleri yeniden gözden geçirilerek şube aktif hale getirilmiştir.

c. Birbirleriyle entegre bir şekilde hizmet veren şube müdürlükleri aynı Daire Başkanlığı bünyesinde ve mümkün olduğunca aynı katta toplanarak hizmette verimliliğin sağlanması ve bürokratik işlemlerin azaltılması hedeflenmiş, hizmette yatay bütünlük sağlanmıştır.

d. Genel Müdürlüğümüze gelen beyannamelerin klasik yöntemle kâğıt üzerinde, el emeği ile yapılmakta olan bordro kontrolüne son verilerek, Haziran 2007 tarihinden bu yana Muhabere ve Elektronik Dairesi Başkanlığınca (MED) hazırlanan Bordro Takip Programı ile elektronik ortamda çağdaş bir şekilde yapılmaya başlanmıştır.

e. Gelen ve giden evrak kayıtları; hem evrak kayıt defterleri, hem de e-evrak programı üzerinden yürütülmekte iken 1 Mayıs 2007 tarihinden itibaren kâğıt ortamında evrak kayıt defteri tutulmasına son verilmiştir.

f. 1 Temmuz 2007 tarihinden itibaren de e-evrak programı yazışma modülünün de tüm bilgisayarlara yüklenmesi tamamlanmıştır. Ağustos ayı itibariyle e-evrak programı; yıllık ortalama evrak akış sayısı 75.000 (gelen – giden ve şubeler arası iç yazışma olmak üzere) olmasına rağmen tüm fonksiyonları ile devreye girmiş bulunmaktadır. Böylece en üst kademeden işlem memuruna havale işlemleri, işlem memurundan en üst kademeye arz, düzeltme ve onay işlemleri kâğıt israfına yol açmadan, şeffaf ve hızlı bir şekilde elektronik ortamda sağlanacak ve son onay aşamasından sonra da yazdırılarak ıslak imzaya sunulacaktır.

g. Nisan 2007 itibariyle TIR Karnesi sonlandırma işlemlerinde antrepo memurları yetkili kılınmış ve internet üzerinden TIR Takip Programına veri girişi imkânı getirilerek mükelleflere zaman tasarrufu, idareye de memur tasarrufu imkânı sağlanmıştır.

h. TIR Karnesi himayesinde antrepolar arası parsiyel eşya nakli elektronik kayıt altına alınmıştır.

i. TIR Karnelerinin varış/çıkış (Volet-2) parçaları giriş/hareket gümrük idaresine gönderilmesi sağlanarak; TIR Takip Programı üzerinden Genel Müdürlüğümüzce sağlanan denetimin yanında, giriş/hareket gümrük idaresi personeli ve gümrük denetim elemanlarının (müfettiş ve kontrolörler) sistemi bütün olarak görebilmeleri ve denetleyebilmeleri imkanı getirilmiştir. Bu durum kaçakçılıkla mücadele ve sistemin suiistimalini önleme açısından caydırıcı olacaktır.

j. TIR Takip programı sorgulama kriterleri artırılarak verilerin risk analizinde kullanılması için de alt yapı oluşturulmaya çalışılmaktadır.

k. TIR sisteminin işleyişi ile ilgili olarak uygulamada ortaya çıkan sorunları ve çözüm yollarını görüşmek üzere Mart 2007 tarihinden itibaren 2’şer aylık dönemlerde, sektör kuruluşları olan TOBB, TİM, UND, RODER ve UTİKAD temsilcileri ile toplantılar düzenlenmeye başlanmıştır. Konusunda kamu – özel sektör işbirliğinin güzel örnekleri ortaya konulmaktadır.

l. Yabancı plakalı ticari taşıtların giriş ve çıkışlarının kontrolünü sağlamak amacıyla II. Nolu Taşıt Takip Programı kullanılmaya başlanılmıştır. Bu program ayrıca TIR sisteminin kontrolü açısından da önem arz etmektedir.

m. Konteyner işlemlerinin daha hızlı ve sağlıklı yürütülebilmesi amacıyla Konteyner Takip Programının hazırlanması konusunda Genel Müdürlüğümüzün koordinatörlüğünde Gümrükler Genel Müdürlüğü, Gümrükler Muhafaza Genel Müdürlüğü ile Muhabere ve Elektronik Dairesi Başkanlığı yetkilileri ile müşterek çalışmalar yürütülmüş olup, yürütülen çalışmalarda ele alınan konular itibariyle MED Başkanlığınca yapılan program çalışmasında son aşamaya gelinmiştir.

n. Yatırım teşvik belgesi kapsamındaki beyannamelerin tahakkuk tablolarının aktif hale gelebilmesi için Gümrükler Genel Müdürlüğü ve MED ile gerekli düzenlemelerin yapılması konusunda mutabık kalınmış olup, söz konusu düzenlemeler yapılıncaya kadar ilgili beyannamelerde tahakkuk tablosunun manüel olarak düzenlenmesi konusunda tüm gümrük idarelerine bildirimde bulunulmuştur.

o. GÜVAS’tan GTİP, beyanname ve mükellef bazında sorgulamalar yapılabilmesi için Genel Müdürlüğümüzün de sisteme girebilmesi yönündeki taleplerimizin karşılanması beklenilmektedir. Bu husus yıllık ortalama 2.000.000 beyannamenin merkeze taşınması suretiyle yürütülen çalışmanın modernize edilebilmesinin ön koşulunu teşkil etmektedir.

p. Genel Müdürlüğümüzün geçmişten gelen hizmet açığı nedeniyle; ihtiyaç duyulan daha pek çok program bulunmaktadır. Bu programların karşılanması Genel Müdürlüğümüzün mevcut performansını daha da artıracaktır.

q. Turistik kolaylıklardan istifade ile gümrük vergilerinden muaf olarak yurda girişi yapılan özel kullanıma mahsus kara taşıtları ile ilgili olarak; ortaya çıkan ihtiyaçlar doğrultusunda, uygulamada birliğin sağlanması ve işlemlere hız kazandırılması amacıyla; 6 Seri sayılı Gümrük Genel Tebliği hazırlanarak yürürlüğe konulmuştur.

r. Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Karar’ın Uygulanmasına ilişkin usul ve esasların yer aldığı 8 Seri sayılı Gümrük Genel Tebliği (Yatırım Teşvik) yürürlüğe konulmuştur.

s. İşlevini yitiren 1991 tarihli Kontrolörler Yönetmeliği yerine hazırlanan Yönetmelik 13/04/2007 tarihli, 26492 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.

t. 2006 yılında yapılan görevde yükselme sınavı sonucunda 6 Şube Müdürü ile 10 şef göreve başlamıştır. Yeterlik sınavını kazanan 1 Gümrük Uzmanı ve açıktan atanan 5 Gümrük Uzman Yardımcısından kurumda kalan 4’ü ile uzman personel ihtiyacı kısmen de olsa karşılanmaya çalışılmaktadır.

u. 2006 ve 2007 yıllarında; 45 adet masa üstü, 10 adet dizüstü bilgisayarı, 11 adet yazıcı, 5 adet fotokopi makinesi, 3 adet otomatik dijital faks makinesi, 2 adet tarayıcı, 1 adet elektronik posta ücreti ödeme makinesi ve elektronik terazi, 80 adet taşınabilir bellek, Genel Müdürlüğümüz çalışanlarının kullanımına sunulmuştur. Posta ücret makinesinin kullanılmaya başlanılması ile pul giderlerinde 2006-2007 yılları karşılaştırıldığında; Mayıs ayında 298 YTL, Haziran ayında ise 220 YTL tasarruf sağlanmıştır.

v. Ağırlıklı olarak Genel Müdürlüğümüzde incelenen gelir evrakının, genel de ise Müsteşarlığımız evrakının sağlıklı, güvenli ve modern bir şekilde arşivlenmesine imkân tanıyacak olan AB projeleri kapsamında “Bilgisayar Destekli Arşiv ve Afet Merkezi”nin inşaatına başlanılmış olup, projenin 2007 yılı içinde tamamlanması öngörülmektedir.

3. Hedef ve Beklentilerimiz

1. İthalat işlemlerinin %75’i sarı hat kriterlerine göre mükellef beyanları esas alınarak gerçekleşmekte olup, bu beyanın doğruluğunun mükellef muhasebe sistemi üzerinden kaydi envanter, stoklar üzerinden de fiili envanter sonuçlarına göre kontrol edilmesi, kısaca Müsteşarlığımızca bir an evvel sonradan kontrol sisteminin devreye sokulması vergi kayıplarının ve gümrük kaçakçılığının önlenmesi açısından kaçınılmazdır. Sonradan kontrol hizmetlerin Genel Müdürlüğümüz eliyle yürütülmesi ise, teşkilat yasamız gereğidir.

2. Fiilen serbest dolaşıma giriş beyannamelerinin bütün gümrüklerden Ankara’ya taşınmak suretiyle yürütülmekte olan kontrol hizmetlerinde başlangıçta etkinlik ve verimliliğin artırılması, nihayetinde ise tamamen sistem üzerinden kontrolün yapılabilmesi amacıyla GÜVAS sorgulama kriterlerinden konuya ilişkin olanların Gümrükler Kontrol Genel Müdürlüğünün ulaşımına açılması en büyük beklentimizdir.

3. Genel Müdürlüğümüzce manuel olarak yürütülmekte olan hizmetler için talep ettiğimiz bilgisayar programlarının tamamlanması Genel Müdürlüğümüzün verimliliğini artıracak ve işlem akışını hızlandıracaktır.

4. Sonuç

Kontrol ve denetim hizmetlerinin sevilmediği, sempatik ve sevecen gelmediği kuşkusuzdur. Bu çerçevede kontrol hizmetleri yürüten Gümrükler Kontrol Genel Müdürlüğü’nün de kontrol hizmetlerini ifa ederken çok sevimli ve sempatik bulunmadığı bir gerçektir. “Güvenmek iyidir ama kontrol daha da iyidir.” anlayış, duygu ve düşünceleriyle Gümrükler Kontrol Genel Müdürlüğü yasalardan aldığı güç ve yetki ile Gümrük Müsteşarlığının misyonu ve vizyonu çerçevesinde kontrol hizmetlerini en iyi şekilde yürütmeye devam edecektir.

Genelde Müsteşarlığımız, özelde ise Gümrükler Kontrol Genel Müdürlüğü tarafından yürütülmekte olan gümrük hizmetleri, tek başına sadece tek bir birimin çabası sonucu olmayıp, Müsteşarlığımızın bütün birimlerinin ve personelinin kollektif bir çalışmasının ürünüdür. Bu anlayış içerisinde; Gümrükler Kontrol Genel Müdürlüğünün yukarıda özeti verilmeye çalışılan faaliyetlerinin gerçekleşmesine emir, direktif ve himayeleri ile katkıda bulunan başta Sayın Devlet Bakanımız Kürşad TÜZMEN ve Sayın Müsteşar Vekili Bülent ERTEM ile Sayın Müsteşar Yardımcıları başta olmak üzere, katkıları ile faaliyetlerimizin gerçekleşmesinde iştirakleri bulunan Müsteşarlığımızın diğer birimlerinin sayın yöneticileri ile emeği geçen personellerine teşekkürlerimizi arz ederiz.